‘मी… गालिब’ – अनुभूतीची वेगळी कलाकृती

सतराव्या शतकातील कवी मिर्झा गालिब यांच्या शायरी आजही लोकांना भुरळ घालतात. नवाबाच्या घरात जन्माला आलेले आणि आयुष्य जगण्यासाठी कमवावे लागते याची जराही चिंता नसणारे, नास्तिक, कलेचे आसक्त आणि रसिक व्यक्ती असणारे  हे गालिब थोडे भावनिक पातळीवर वंचित असण्याची अनुभूती देणारे होते.  जीवन जगताना आलेल्या अनुभवांच्या गाठी त्यांनी आपल्या शायरीतून उतरविल्या. आपल्या प्रतिभेशी, निर्मितीशी प्रामाणिक राहणारा त्याच्यासाठी प्रसंगी संघर्ष करत राहणारा हा गालिब.  हा गालिब आपल्यासमोर आणला तो अलोक राजवाडे आणि ओम भुतकर यांनी. ओम च्या लिखाणातून आणि अलोक च्या दिग्दर्शनातून गालिबचे आयुष्य समोर आले.  ‘नाटक कंपनी’ या ग्रुपने प्रेक्षकांसाठी  एक वेगळा प्रयोग रंगमंचावर आणला आहे.

mi gaalib

‘मी… गालिब’ या नाटकातून मिर्झा गालिब आणि एका लेखकाच्या आयुष्याचा संघर्ष कथन करण्यात आला आहे.  मी.. गालिब मधील मुख्य पात्रच  एक नाटककार आहे आणि तो देखील गालिबसारखाच ताठ कण्याचा आहे. त्याने लिहिलेल्या लेखनात एकही शब्द कोणी इकडेतिकडे केलेला चालत नाही. त्याचे सहकारी त्याला सांभाळून घेतात. त्याला तितकी हमी देतात  कि, त्याच्या  लिखाणातील एकही शब्द हलवला जाणार नाही आणि त्याच्या  नाट्यलिखाणाला सुरुवात होते आणि या  लिखाणातूनच तो  स्वतःमधील  गालिब ला पाहू लागतो  आणि गालिबच्या शायरीच्या प्रवासात तो स्वतःचे व्यक्तिमत्व तपासतो. हा मुख्य पात्र  असणारा नाटककार  आजच्या  काळातील गालिबचा प्रतिनिधी आहे. गालिब यांचा काळ आणि आताचा नाटककाराचा काळ  यातील साम्य या नाटककाराने दाखविला आहे. गालिबला समकालीन भाषा अर्थात काही इंग्रजी शब्द देऊन त्याने काही प्रसंग उत्तम उभे केलेत.  मूळ गालिबच्या स्वभावातील अहंकाराला तपासून  पाहणारा गालिब, स्वतःच्या  व्यक्तिमत्वातील दोष हेरून त्यावर नियंत्रण मिळवण्याची  धडपड  करणारा  गालिब त्याच्या व्यक्तिमत्वाला एक वेगळे  स्थान  देऊन जातो.    कर्जाची फेड न केल्याचे दुखहीे आहे आणि आपला मुलगा सोडून गेल्याचेही दुख आहे.  जगण्यातील अपयशाला सामोरे जाण्याची ताकतही आहे.  जगण्यातील विविध टप्प्यावर खुद्द गालिबच्या शेरांचीच साथ विशेष  ठरते.

  • ‘हजारों ख्वाहिशें ऐसी की हर ख्वाहिश पे दम निकले

  बहुत निकले मेरे अरमान , लेकिन फिर भी कम निकले’

  • ‘मौत का एक दिन मुआन्नाम है 

    नींद क्यू नही आती रातभर’  

mi gaalib 2

जगताना येणारा प्रत्येक अनुभव त्यांच्या शायरीतून उतरत होता हे अगदी उत्तमरीत्या टिपले आहे.  नाटकाची जमेची बाजू म्हणजे रंगमंचावर बसून कव्वाली अंगाच्या गायनात शायरी गाणारे आणि त्याचसोबत लाइव्ह संगीत देणारे कलाकार लक्ष वेधून घेतात.

ओम भुतकरने गालिब ला उत्तम सादर केले आहे. अर्थात त्याचेच लेखन असल्याने त्याला ते प्रसंग अभिनयातून  उभे करणे जमले आहे. अलोक राजवाडेचे दिग्दर्शन सुरेख आहे. गालिबचा काळ आणि आजचा काळ दाखविण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न केला आहे.  नाटककार आणि आरिफ या भूमिका करणारा ऋतुराज शिंदेने भूमिकेला न्याय दिला आहे.  गालिब यांच्या शायरी, तत्कालीन सामाजिक विचाराची सांगड दाखवताना हे नाटक कुठेही कमी पडले नाही.   हे नाटक पाहताना प्रेक्षक नक्कीच ‘गालिबमय’ होतील यात शंकाच नाही.

 

 

 

सारिका कामतेकर 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.